Ona nie bita w ciemię, zakłada Akademię, czyli co o św. Jadwidze napisał Tadeusz Boy-Żeleński

Pani [Zofia] Dmuszewska
w roli Jadwigi w "Jadwidze"
- operze Niemcewicza z muzyką Kurpińskiego,
Teatr Narodowy, początek XIX wieku 

"Polska bardzo długo nie pokazywała się na mapie, ponieważ była rozebrana". Nie pamiętam, kto jest autorem tego aforyzmu, trudno. W tamtym uciążliwym okresie Polacy na rozmaite sposoby dodawali sobie ducha. Jednym z nich było sięganie do lepszych momentów w naszej historii. Dzięki temu powstało wtedy mnóstwo literatury - epika, liryka, dramat - na temat Królowej Jadwigi. Powszechnie uważano ją za świętą, mimo że wciąż nie udawało się sfinalizować procesu kanonizacyjnego.

Nie przeczytałam jeszcze żadnego z tych historycznych dzieł. Jedynym wyjątkiem jest wiersz Boya, który z właściwym sobie bezczelnym humorem podsumowuje ten nurt w literaturze polskiej. Podoba mi się, że Boy nazywa Jadwigę "nie bitą w ciemię" i zgadzam się z nim. Jadwiga chciała otaczać się mądrymi ludźmi, doceniała wykształcenie, zwłaszcza teologiczne, co miało wyraz w niejednej jej decyzji. 

Info dla tych, co lubią rocznice: wiersz powstał w 1907, a więc równo 90 lat przed kanonizacją. 

Życzę wszystkiego najlepszego z okazji dzisiejszego liturgicznego wspomnienia św. Jadwigi Królowej. 

Proroctwo królowej Jadwigi

TADEUSZ BOY-ŻELEŃSKI

 Zaledwie czas świtania

 Po zamku już ugania

 Jagiełło,

 Skirgiełło,

 (Skąd im się to wzięło?)

 — Krzyżackiej dość intrygi!

 Król woła do Jadwigi:

 Jadwisia,

 Daj pysia,

 Wielka wojna dzisia!

 Rzecze w te słowa

 Słodka królowa:

 Mój miły Władku,

 Masz w bród dostatku,

 Po cóż ci diabli

 Nadstawiać szabli,

 Jeszcze, broń Boże,

 Kto w łeb dać może.

 Ofuknie ją Jagiełło:

 Ja wiekopomne dzieło

 Sposobię,

 I zrobię,

 Wyperswaduj sobie!

 Zrozumże, moja śliczna,

 Że misja historyczna

 To karta

 Niestarta,

 Paru guzów warta!

Chytrze Królowa

 Śmieje się w głos:

„Różne siurpryzy chowa

 Kapryśny los..

Ja już od urodzenia

Mam dar jasnowidzenia

I do społecznych kwestii mam bajeczny nos...

„Dwie silne pięści

 Pan Bóg ci dał,

Niech ci się, Władku, szczęści

 Na polach chwał...

Dziś górą ciężka łapa,

Lecz kiedyś straszna klapa,

Ach, kiedyś lada chłystek będzie z nas się śmiał.

 „Już światło bucha,

 Nowego ducha

 Świta zaranie,

 Nic nie zostanie

 Z militaryzmu

 Oprócz komizmu,

 A z tej wielkości

 Spróchniałe kości...

 „Inne ja wolę

 Działania pole,

 Inna potęga

 Wieczności sięga

 I nie wygasa —

 A nią jest PRASA!

 Bez jej ochrony

 Chwieją się trony...”

 Nie słucha — dosiadł konia,

 W Grunwaldzkie pędzi błonia

 Na znoje

 I boje,

 Tępić wrogi swoje...

 Ona nie bita w ciemię,

 Zakłada Akademie,

 Stypendia,

 Kompendia,

 Różne inne endia.

 Powstają bursy,

 Przeróżne kursy,

 Literaturę

 Dźwiga się w górę;

 Goły poeta

 Dostał kotleta,

 Piszą chłopczyki

 Panegiryki...

 Skryby zgłodniałe

 Pieją jej chwałę,

 Przy kuflu piwa

 Krzyczą: Evviva!

 „Cóż to za dama!”

 Huczy reklama,

 Na święty zydel

 Sadza ją Rydel...

 O wielka ty królowo,

 Prorocze Twoje słowo

 Z niemałą

 Twą chwalą

 Faktem dziś się stało;

 Bo nikt w dzisiejszym czasie

 Bez stosuneczków w prasie

 — To, panie,

 Gadanie —

 Świętym nie zostanie...

Helena Modrzejewska w roli Królowej Jadwigi

Tekst wiersza - Wolne Lektury

Obrazki - Polona.pl

Artykuł na temat - Grzegorz Galimski "Święta Jadwiga w literaturze polskiej"